Historia faszyzmu we Włoszech

„Marcia su Roma” – Marsz na Rzym

39-letni Benito Mussolini objął rząd w wyniku zamachu stanu, zwanego Marcia su Roma, w którym podobno nie uczestniczył, ale lubił fotografować się wśród jego uczestników.

28 października 1922 r. Około 25 000 „czarnych koszul” – Milicji Faszystowskiej (faszystowskich bojówek Camicie Nere – następców Czarnych Brygad) poszło do stolicy, twierdząc, że przywódcy polityczni Królestwa Włoch pochodzą od suwerena i grożąc przejęciem władzy przez przemoc. Demonstracja wywrotowa zakończyła się sukcesem, gdy 30 października król Vittorio Emanuele III uległ naciskowi faszystów i postanowił zlecić Mussoliniemu utworzenie nowego rządu. Przejął on więc władzę zgodnie z włoską konstytucją.

Wskutek tych wydarzeń, Włochy przekształciły się w państwo autorytarne. Zniesiono wolność prasy, wprowadzono terror wobec przeciwników Mussoliniego, a także nakazano zaprzestanie działalności partii innych niż faszystowska.

Marsz w Rzymie był obchodzony w późniejszych latach jako prolog „rewolucji faszystowskiej” i jej rocznica stała się punktem odniesienia dla początku i czasu trwania ery faszystowskiej.

Naród włoski był niezadowoleny z wyniku pierwszej wojny światowej. Chociaż Włochy wygrały, nie podbiły wielu ziem, które mogły uzyskać po rozpadzie Cesarstwa Austro-Węgierskiego. Włosi mieli także nadzieję na wyjście z wojny z imperium w Afryce i uzyskanie wpływu na decyzje podejmowane w Europie. Cały kraj był w chaosie, ponieważ po wojnie nastąpił kryzys gospodarczy, a bezrobocie rosło.

Uformowanie Fasci di Combattimento

Na scenie politycznej pojawił się 36-letni dziennikarz Benito Mussolini, który zaczął mobilizować opinię publiczną na poparcie Włoch. 23 marca 1919 r. Mussolini i dwieście innych osób zgromadziło się na Piazza San Sepolcro w Mediolanie. Tak stworzono formację Fasci di Combattimento. Ruch, utworzony głównie przez byłych kombatantów, charakteryzował się programem politycznym, w którym współistniały radykalne żądania społeczne, silne akcenty nacjonalistyczne i gwałtowna niechęć do socjalistów.

Czarne Brygady i rozbicie strajku

W 1921 r. Mussolini utworzył Narodową Partię Faszystowską, ale otrzymał tylko 35 głosów. Rok później zmienił strukturę partii i podporządkował jej Czarne Brygady jako zespoły bojowe. Czarne Brygady rozbiły strajk w fabryce Alfa Romeo w Mediolanie i zabiły wielu antyfaszystów. Nie ponosili konsekwencji, a więzienia wypełniały się wrogami i przeciwnikami Mussoliniego.

Początków faszyzmu nie można znaleźć w latach jego powstania – były one już obecne w rewolucji narodowej okresu znanego jako Risorgimento (tzw. „Zjednoczenie Włoch”), a także z pojawieniem się kapitalizmu, który stanowił blok władzy między rodzącą się kupiecką burżuazją Północy ze szlachetnymi ziemami rolniczymi Południa. Blok ten generował silnie konserwatywny reżim, który utrzymywał rząd przez dziesięciolecia, usuwając przytłaczającą większość obywateli, którzy wówczas byli chłopami, z wszelkiego udziału w życiu politycznym. Elementarne prawa do zrzeszania się oraz te dotyczące prasy, podlegały uciążliwym przepisom. Stosowanie przemocy i zastraszenia jako narzędzia rozwiązywania konfliktów społecznych nie było odkryciem, wynalazkiem faszyzmu, nawet jeśli faszyzm uczynił z niego wyłączny i stały system rządów.

Sytuacja gospodarcza, polityczna i społeczna

Po pierwszej wojnie światowej Królestwo Włoch znalazło się w niepewnej i trudnej sytuacji gospodarczej, politycznej i społecznej. Dramatyczna relacja wojenna w kategoriach strat ludzkich była bardzo ciężka. Składało się na nią ponad 650 000 poległych i około 1 500 000 okaleczonych, rannych i zaginionych. Należy wspomnieć o zniszczeniach mających miejsce w północno-wschodnich Włoszech, które znalazły się w środku ataków i bombardowań.

Do trudnej międzynarodowej sytuacji politycznej dołączyła dramatyczna wewnętrzna sytuacja gospodarcza: Włochy zależały w dużej mierze od zagranicznego importu pszenicy i węgla. Zaciągnęły też duże długi ze Stanami Zjednoczonymi. Skarbiec państwowy był prawie pusty także dlatego, że lira w czasie konfliktu straciła wiele na swojej wartości. Do sytuacji przyczyniło się zakończenie produkcji wyposażenia wojennego, co spowodowało konieczność przekształcenia fabryk. Rosło więc bezrobocie.

Blog „Historia faszyzmu we Włoszech” powstał w celu zarysowania przyczyn powstania faszyzmu, przebiegu i skutków okresu rządów faszystowskich we Włoszech. Tematyka obejmie tło historyczne, sytuację polityczną, gospodarczą i społeczną w tamtym czasie.

Blog jest stworzony dla celów edukacyjnych i jest częścią projektu uczelnianego.